Wat zegt de EU-catalogus over CBD als novel food?
Cannabidiol, kortweg CBD, geldt in de Europese Unie als novel food (nieuw voedingsmiddel) zodra het in voeding wordt gebruikt. Die status roept vragen op bij consumenten, producenten en toezichthouders.
Hoe beoordeelt de EFSA CBD: van de pauze in 2022 tot 2026
In juni 2022 zette de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) haar beoordelingen van CBD als novel food stil vanwege ontbrekende gegevens. In februari 2026 publiceerde zij een bijgewerkte verklaring met een voorlopig veilig niveau van 0,0275 mg CBD per kg lichaamsgewicht per dag (ongeveer 2 mg per dag voor een volwassene van 70 kg). Sindsdien brengt zij weer adviezen uit over afzonderlijke aanvragen. De reden voor de pauze in 2022 waren hiaten in de gegevens en onzekerheid over mogelijke gevaren van CBD-inname.
Het voorlopige niveau van de EFSA geldt alleen voor voedingssupplementen met CBD van minstens 98% zuiverheid en zonder nanodeeltjes. Voor mensen onder de 25, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en mensen die medicijnen gebruiken, kan de veiligheid van CBD volgens de EFSA niet worden vastgesteld.
Wanneer is iets een novel food?
CBD kan worden gewonnen uit planten van Cannabis sativa L. of chemisch worden gesynthetiseerd. De Europese Commissie heeft vastgesteld dat CBD als novel food geldt, mits het voldoet aan de voorwaarden van de EU-wetgeving over nieuwe voedingsmiddelen. Omdat er veel aanvragen voor CBD binnenkwamen onder de novel-foodverordening, vroeg de Commissie de EFSA om advies over de veiligheid van CBD-consumptie voor mensen.
Welke hiaten en zorgen ziet de EFSA?
In juni 2022 had het deskundigenpanel van de EFSA voor voeding, nieuwe voedingsmiddelen en voedselallergenen (NDA) 19 aanvragen voor CBD als novel food ontvangen. De toenmalige voorzitter van het NDA-panel, prof. Dominique Turck, zei in 2022 dat het panel verschillende gevaren en hiaten in de gegevens had gevonden. Hij benadrukte dat het panel niet had geconcludeerd dat CBD als voedingsmiddel onveilig is.
De verklaring uit 2026 noemt nog altijd zorgen over de lever, het maag-darmkanaal, het hormoonstelsel, het zenuwstelsel en de voortplanting. De EFSA zag consistente effecten op de lever in dierstudies en aanwijzingen voor levereffecten in studies bij mensen, vooral wanneer CBD samen met medicijnen werd gebruikt.
In dierstudies zijn nadelige effecten gezien, vooral op de voortplanting. Het blijft belangrijk om na te gaan of die effecten ook bij mensen optreden. Een gepubliceerde studie gaat hier verder op in.
Hoe gaat het verder met de aanvragen?
Ana Afonso, hoofd Voeding en Voedselinnovatie bij de EFSA, verklaarde in 2022 dat het niet ongewoon is een beoordeling van een novel food stil te leggen als er informatie ontbreekt. Sindsdien heeft de EFSA adviezen over afzonderlijke aanvragen uitgebracht. In meerdere daarvan kon de veiligheid niet worden vastgesteld, omdat de aanvragers de gevraagde gegevens niet hadden aangeleverd; twee van die adviezen verschenen op 21 september 2026. Op 18 september 2026 gaf de EFSA haar eerste positieve advies. Het gaat om synthetische CBD (minstens 98% zuiver) in MCT-olie, maximaal 2 mg per dag voor volwassenen ouder dan 25. Dat product werd veilig bevonden, behalve voor mensen die medicijnen gebruiken.
Een EFSA-advies is een advies: de Europese Commissie en de lidstaten beslissen of een CBD-novel food op de markt mag komen, en tot nu toe is er nog geen enkele toegelaten.
Bronnen: EFSA-nieuws, juni 2022; EFSA Journal 2026, 9862 (bijgewerkte verklaring); EFSA Journal 2026, 10154; EFSA Journal 2026, 10318; EFSA Journal 2026, 10319; EFSA: novel food.
Regels voor CBD en cannabis in enkele Europese landen
De novel-foodregels gelden in de hele EU, maar de nationale regels voor hennep, CBD en cannabis lopen nog uiteen. Het overzicht hieronder vat samen wat we in eerdere landenverslagen beschreven.
Frankrijk
Uit een enquête van Santé publique France uit 2022 onder volwassenen van 18 tot 75 jaar in Europees Frankrijk bleek dat 16,4% ooit CBD had geprobeerd en 10,0% het in de voorgaande 12 maanden had gebruikt. Het ministerieel besluit van 30 december 2021 stond de teelt en bepaalde toepassingen toe van geregistreerde rassen van Cannabis sativa L. met hoogstens 0,3% delta-9-THC. Op 29 december 2022 vernietigde de Conseil d’État het algemene verkoopverbod in dat besluit op bloemen en bladeren met weinig THC. Dat betekent niet dat elke CBD-olie, -crème of eetbaar product aan alle productregels voldoet.
Spanje
Het klopt niet dat elk CBD-product in Spanje volledig legaal is. De eisen hangen af van het product, de samenstelling, het beoogde gebruik en de presentatie. Verordening (EU) 2015/2283 over nieuwe voedingsmiddelen geldt sinds 1 januari 2018, en de Spaanse voedselautoriteit AESAN legt uit dat een novel food een toelating en een vermelding op de Unielijst nodig heeft voordat het op de markt mag. Eerdere schattingen van zo’n 20 miljoen euro voor de Spaanse markt voor CBD-olie werden niet onderbouwd met een genoemde dataset of methode. Voor medicinale cannabis gelden in Spanje eigen regels.
Italië
Italië heeft regels voor de productie en verkoop van producten op basis van hennep, maar de regelgeving voor cannabinoïdeproducten is in beweging, en naast de legale markt gaat de illegale verkoop door. Euromonitor volgt de Italiaanse cannabismarkt in drie segmenten (medicinale cannabis, cannabis voor volwassen gebruik en CBD), uitgesplitst naar productvorm en verkoopkanaal. Dat zijn onderzoekscategorieën die zowel legale als illegale verkoop omvatten. Ze betekenen dus niet dat elk segment of elke productvorm in Italië legaal verkrijgbaar is.
Nederland
Binnen het Experiment gesloten coffeeshopketen begonnen de eerste proeven in december 2023 in Breda en Tilburg. De experimenteerfase startte op 7 april 2025 en duurt vier jaar. In die fase mogen coffeeshops in de tien deelnemende gemeenten alleen gereguleerde cannabisproducten verkopen. Een onafhankelijk onderzoeksteam bekijkt de gevolgen voor openbare veiligheid, criminaliteit, overlast en het welzijn van de buurt.
Griekenland
Griekenland legaliseerde medicinale cannabis in 2017. In parlementaire vragen beschreef de Griekse Europarlementariër Stelios Kouloglou importbeperkingen die in 2021 waren ingevoerd, en uitte hij zorgen over de toegang voor patiënten en het vrije verkeer van goederen. In haar schriftelijke antwoord verklaarde de Europese Commissie dat lidstaten patiënten toegang mogen geven tot medicinale preparaten op basis van cannabis en dat zij op dat moment geen verdere harmonisatie plande.
Lees meer in onze gids: Is uw CBD-olie legaal?
